Ελληνική Κοινωνική Έρευνα -Greek Social Research

Παραινέσεις προς ανέργους 45+ και άλλους τυχοδιώκτες εργασιακών εμπειριών Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Αφιερωμένο στη φίλη μου Βένη Παπαδημητρίου Οι εποχές είναι δύσκολες για όσους εργαζομένους άνω των 45 ετών αποφασίζουν είτε από ανάγκη είτε από ενσυνείδητη αλλαγή πλεύσης να αναζητήσουν εργασία. Με 17,8% επίσημο καταγεγραμμένο ποσοστό ανεργίας στις ηλικίες αυτές, κι ενώ, ως μεσήλικες, θα έπρεπε να απολαμβάνουν τους καρπούς των πολύχρονων προσπαθειών τους, πολλοί είναι αναγκασμένοι να αναθεωρήσουν τις σταθερές της ζωής τους και να επωμιστούν τις ενοχές ή τις ανασφάλειες μιας οδυνηρής και ψυχοφθόρου κατάστασης. Και έχει αποδειχθεί πως η μεταβολή της επαγγελματικής και οικονομικής τους ευρωστίας επί τα χείρω, σχεδόν νομοτελειακά, οδηγεί σε διασάλευση της οικογενειακής ηρεμίας. Μα αν τελικά κάποιος καταφέρει να διαχειριστεί την ανατροπή, πολύ δύσκολα θα αντέξει την κριτική του 28χρονου HR executive με μνήμες κολεγίων και ...

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαιου Οι μεγάλες αξίες και τα ιδανικά τα υψηλά, καταρρέουν από τις ευτελείς λέξεις και τα ανάξια έργα της μέρας. Τα συναισθήματα τα σαρωτικά προδίδουν την ορμή τους, όταν πρέπει να γίνουν απόφαση. Ακόμα και οι πράξεις θυσιάζουν ξεδιάντροπα το νόημα μπροστά στα αδιέξοδα των σκοπών τους. Όλα όσα αποκάλεσα σπουδαία, ποτέ δε λησμόνησαν τη χωμάτινη απαρχή τους. Κι αν αθάνατο είναι εκείνο, που από γενιά σε γενιά αμόλευτο διαιωνίζεται και το χρόνο ή τη μνήμη άθυρμα στην αλήθεια του κρατά, άλλο τέτοιο πέρα από το θάνατο δε γνώρισα. Τώρα ψάχνω, πριν εγκαταλείψω, να βρω μια βεβαιότητα, άλλοθι στα ύστερα της ύπαρξης. Μα εκείνη δεν είναι παρά μια αχνή μελωδία. Που για λίγο πήγε να αντηχήσει στη βοή του σύμπαντος κι αμέσως έγινε παραφωνία στην κραταιότητα των άστρων του. Location: Χριστουγέννων 1944,Μυτιλήνης,Ελλάδα

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Όταν εκείνοι που σε έφεραν στον κόσμο φεύγουν, το σύνδεσμο με τον κόσμο, που άρρηκτο νόμισες, μαζί τους παίρνουν. Στο χώμα τις δικές σου ρίζες κουβαλούν οι αγαπημένοι, που χρόνια πριν, στο χώμα της γέννησης με φροντίδα είχαν αποθέσει. Ξεριζωμός ο θάνατος σαν τίναγμα απριλιάτικου λουλουδιού από τη γη που το ομορφαίνει. Μαρασμός, που με τον αναπάντεχο μετεωρισμό και την ψευδάισθηση, ενηλικιώνει. Τυχ ερός αν φρόντισες τα κλαδιά σου γερά να περιπλέξεις σε άλλων τη δύναμη, σε στιβαρούς κορμούς και σε εναγκαλισμούς, που τη φθίση απαλύνουν. Να γαντζωθείς σε σχέσεις και φροντίδες και αγάπη, που για αρκετό καιρό θα σε κρατήσουν, τώρα που δεν μπορείς μόνος σου να ρουφήξεις τη δύναμη της λάσπης, που σε σχημάτισε. Μα οι λογαριασμοί σου με τον ουρανό έχουν αρχίσει. ´Οσους λωτούς κι αν σε κεράσει η καθημερινότητα, η πόρτα για σένα ψηλά έχει ανοίξει και περιμένει το δικό σου νόστο. Και ο άνεμος, που κάποτε θα σαρώσει τα μπολ...

Υπάρχουν άνθρωποι που ετεροκαθορίζονται και άλλοι που τον εαυτό τους ως σημείο αναφοράς για την ερμηνεία του κόσμου έχουν. Οι πρώτοι συνήθως επικαλούνται το συναίσθημα και οι υπόλοιποι τη λογική. Οι μεν μιλούν για σχέσεις, επικοινωνία, αλληλεπιδράσεις και οι δε για αξιακά συστήματα, θεσμούς, σχέδια, στόχους. Επίτευξη η βάση της αυτοεκτίμησης για την μια ομάδα, αρμονία και ισορροπία για την άλλη. Πίσω και από τις δυο θεωρήσεις κρύβεται η δυστυχία ή η ικανοποίηση, αν δεν τηρηθεί ο χρυσός κανόνας του μέτρου. Αν κάπου ξεγελάστηκαν οι γυναίκες, ακόμα και οι πιο χειραφετημένες, είναι η αδυναμία πολλών εξ αυτών να θεωρήσουν την προσωπικότητά τους αυτόνομη, ολοκληρωμένη, ανεξάρτητη από παιδιά, συζύγους, εραστές, κοινωνικά δίκτυα. Αν κάτι κάνει πολλούς άνδρες αναίσθητους είναι η ανικανότητά τους να εσωτερικεύσουν την έννοια ενός εαυτού, που αφήνεται να πάρει τη μορφή και την κουλτούρα των ανθρώπων, που συναναστρέφονται. Ζήτημα παιδείας και στερεοτύπων και τα δυο μπορούν κάποτε να αντιστραφούν ...

Χρόνος Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Ο πιο ζωντανός νεκρός είναι το παρελθόν μας.. Σαν αναγκαιότητα εμφανίζεται και σα δοκιμασμένη λύση. Στο μέλλον το αγέννητο η μόνη βεβαιότητα. Και κάποτε το απειλεί με ετυμηγορίες απαρέγκλιτες κι άλλοτε με υποσχέσεις κι ελπίδες στην επανάληψη και την υποταγή το καταδικάζει. Απρόσβλητο στη λήθη, εύπλαστο στην παραχάραξη, ολοένα και πιο αόριστο, προσωρινά καμώνεται πως ημερεύει, μα πάντα διαφεντεύει με τους δικούς του τρόπους τους μυστικούς τα μελλούμενα. Για κάποιους η εξημέρωση των πεθαμένων άλγος και όσων θα έρθουν η πρόβλεψη οδύνη. Για άλλους τέχνη και για όλους ισορροπία μέσα από τις αντινομίες. Γιατί τόσο δύσκολο είναι μέσα από ένα φευγαλέο, άπιαστο παρόν να στιγματίσει κανείς με τη βούληση το χρόνο, που αν το καταφέρει, ξεφεύγει από το πεπρωμένο.

Οι πόλεις των άλλων Ευστράτιος Παπάνης Τριγυρνώ στις πόλεις των άλλων.  Παράξενο να είσαι ξένος εκεί, που κάποτε απρόσμενα σε άφησαν να τις οικειοποιηθείς. Σαν επίκληση σε αγάπη παλιά, που τώρα σε αποστρέφεται. Περιδιαβαίνω τα στενά και προσηλώνομαι στις ανακοινώσεις στους πίνακες με ακίδες και δέντρα τρυπημένα: Κάποιος που έφυγε 92 ετών, άλλος 76. Κι ανάμεσά τους ο πολυαγαπημένος γιος, πατέρας,  αδελφός, που δεν έκλεισε τα 45. Ατύχημα, αρρώστια, ποιος να ξέρει. Οι τραγωδίες σε δένουν με τοπία και ανθρώπους πιο σφιχτά από τις χαρές. Επειδή ο πόνος είναι τελικά το μόνο κοινό πεπρωμένο. Και τούτη η θλίψη για τον άγνωστο νεκρό, που γελά στην φωτοτυπημένη φωτογραφία, αμέριμνος στο αγγελτήριο του δικού του θανάτου, πάνω από σταυρούς και τηλέφωνα γραφείων τελετών, τούτος ο ξένος πια στη ζωή με κάνει να θρηνώ πιο πολύ και από τους αγαπημένους του. Επειδή σαν ευκαιρία μοιάζει, που χάθηκε, σα ραντεβού που ο ένας άργησε να φτάσει, σα μεθύσι που θόλωσε, όσα θα μπορούσαν να είχαν γί...

Ο χορός των λέξεων Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Κάθε πρωί λέξεις ανακατεμένες με τη μνήμη της νύχτας και την πολυσημία των ονείρων  ίπτανται στο δωμάτιο . Ανακατεύονται , συνδυάζονται , παραλλάσσονται , εξαφανίζονται , λικνίζονται , αιωρούνται , ακροβατούν . Αναποδογυρίζουν αντικείμενα και βεβαιότητες , διεισδύουν στα προσχήματα , απειλούν με κατάρες , σκορπίζουν ευχές . Οι σκιές τους στον τοίχο λεηλατούν τις ηλιαχτίδες . Παρασύρουν τη σκόνη , μετεωρίζονται στα κενά , εκτοξεύουν τον καπνό του τσιγάρου ως δυσεύρετο θυμίαμα , για να αναστήσουν μύθους παρηκμασμένους . Σχηματίζουν νοήματα , συνηθισμένα ή ανείπωτα , γητεύουν έννοιες , αποδεσμευμένες από τους ήχους τους . Χορεύοντας αλλοιώνουν την εκφορά τους . Ορθρινή προσευχή , φωνήματα αιολικά, ρήματα λησμονημένα, ιδέες που εκλιπαρούν κάποιος να τις προφέρει , για να πάρουν τη θνητή σου υπόσταση . Γίνονται μουσική , σημασία , γρίφος και παράνο...