Ελληνική Κοινωνική Έρευνα -Greek Social Research

Στο δισταγμό του πεσμένου δίχρονου για το αν θα κλάψει ή θα γελάσει και στην απόφαση των γονιών να τρέξουν έντρομοι κοντά του ή να το αφήσουν μόνο του να σηκωθεί, κρύβεται η Ψυχολογία όλη  Στράτος Παπάνης

Καμία φορά φοβάμαι πως θα χυμήξει το σκοτάδι της θάλασσας να κυριέψει την πόλη, να βάψει με μαύρο τις ζωές μας, προτού το φως προλάβει να χρωματίσει το κύμα, πριν οι έσχατες αντιστάσεις μας μπορέσουν να αναχαιτίσουν την οδύνη, πριν το φιλί σου υποσχεθεί ένα νέο ξημέρωμα.

Παιδιά του θνητού είναι οι θεοί και του εφήμερου ανάγκη. Αθάνατοι οι άνθρωποι μέσα από αυτούς. Όσοι μπορούν να τους δουν και να τους αναστήσουν Όλυμπος 

Κάποια καλοκαιρινά απογεύματα ξεχνά δήθεν ο Θεός δύο ρωγμές ανάμεσα στους κόσμους Του, να γυρέψουν οι ψυχές όσα παράτησαν άυλα εδώ:  μια μελωδία, λίγη αγάπη, ενός δειλινού το ανατρίχιασμα και κάποιου έρωτα τη σιγασμένη ανάμνηση.  Κι αν η ψυχή σας είναι μαθημένη στα οράματα, πύλες ανοίγουν των ακτίνων και του χρόνου οι χαραμάδες, και οι λογισμοί μόνο για εκείνη τη στιγμή γίνονται αθάνατοι.  Στράτος Παπάνης

Η ζωή μόνο τότε αποκαλύπτει τους σκοπούς της, όταν η ίδια έχει πια περάσει. Κι αν ο νους του ανθρώπου δεν καταλαβαίνει τα σημάδια της, όσο τα ζει, είναι γιατί εκείνα δεν υπάρχουν. Μια μαγεία περιβάλλει εκ των υστέρων το παρελθόν και άλλες στιγμές τις κάνει οιωνούς και άλλες τις πετά στη λήθη. Σαν τη μάχη, που αν κερδηθεί, εξυψώνει σε ήρωα τον αρχηγό της, μα, αν χαθεί τον αποδιώχνει στην αισχύνη και στην περιφρόνηση. Φτάνει ένας καιρός στους ανθρώπους, που σταματούν να ονειρεύονται, αφού ο βίος σαν ειμαρμένη τους επιβάλλεται και σαν μια προδεδικασμένη ήττα αποφαίνεται. Κι αν κάποιοι πιστεύουν το αντίθετο, είναι γιατί προβάλλουν το παραμύθι τους σε ένα πανί προβολής, που σε λίγο δεν θα υπάρχει. Μαθαίνουν όμως πολλοί να καταλαβαίνουν τις τελευταίες στιγμές. Τα σημεία εκείνα, που μια αόριστη σκέψη και ένα διάχυτο πένθος τους αποκρίνεται, ποτέ πια δε θα την ξαναδείς, άλλη φορά δεν θα το ξαναζήσεις. Κι είναι υποβλητικές και ελάχιστες οι τελευταίες αυτές ώρες, η έσχατη ματιά, η στερνή μυρωδιά...

Δεν είναι δική της η θλίψη της βροχής... Ούτε η λύτρωση,  που σαν αγιασμό την ραίνει  στις πληγές των ανθρώπων και των τοπίων. Όταν κουράζεται ο Θεός έναν έναν να συγχωρεί, με ύδωρ εξαγνίζει όλων τα μυστικά, τις ήττες και τα κρίματα.  Εξομολόγηση είναι η βροχή και κλάμα.  Κάποτε σιγανό και άλλοτε αδιάλλακτο και κατακλυσμιαίο.  Ψίθυρος καημών, που ρέει στα δρομάκια και παρασύρεται,  σαν ρυάκι,  σα λίμνη,  σα χείμαρρος,  μακριά από τον πόνο που τον προξένησε,  σαν ορμή,  μακριά από τον άνθρωπο που στενάζει,  σαν ποτάμι,  πέρα από τις εκατόμβες των συναισθημάτων,  σα λήθη και παρηγοριά για κάθε ανήκεστο,  απόηχος μάχης χαμένης,  σα στιγμών λείψανο,  ποίηση ακατάληπτη,  σα μουσική που σωπαίνει.  Σαν υγρή υπόσχεση, που είτε θα γίνει θάλασσα είτε θα παραμείνει λάσπη.  Όλα τα παίρνει η βροχή, όσα δε ρίζωσαν ή όσα πέθαναν πριν υπάρξουν.  Μα πάνω από όλα ξεθωριάζει τη μνήμη τους, και αλαφραίν...

Νέοι μεσαίωνες  Ευστράτιος Παπάνης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Η επιστημονική έρευνα έχει αποκτήσει τόσες αγκυλώσεις και δόγματα ή έχει τόσο πολύ θεοποιηθεί, κυρίως από τους αστόχαστους, που τελικά έφτασε να μοιάζει με τα θρησκειολογικά συστήματα και τη μαγική σκέψη, τους τρόπους των οποίων, υποτίθεται, πως θα ανασκεύαζε.  Η άκριτη αποδοχή των συμπερασμάτων της από τις μάζες δημιουργεί νέες αυθεντίες, ακριβώς όπως και στις εποχές  του σκοταδισμού και μια νέα ελίτ κατόχων της γνώσης δημιουργείται. Η νέα αυτή θρησκεία έχει ιεροτελεστίες, θέσφατα, στεγανά, δεοντολογίες και αξιώματα απαράβατα.  Όσοι την υπηρετούν χωρίς αντιρρήσεις ανελίσσονται κοινωνικά, ενώ οι αποδέκτες της ομογενοποιούνται. Οι δε αποστάτες στο πυρ το εξώτερο της περιφρόνησης ή της τρέλλας καταδικάζονται. Και κυρίως οι λειτουργοί της κοπιάζουν να εγκαθιδρύσουν το μεταφυσικό κενό και την ανυπαρξία πίστης, που θα καλυφθεί  αργότερα, ως αντίδραση, από την υιοθέτηση ακραίων κινημάτων, από την προβολή ψευδό -...